Sau những ngày tương đối yên ắng, bầu không khí căng thẳng tại Trung Đông lại nóng lên từng giờ. Từ sáng 8/6, các cuộc không kích của Israel nhằm vào nhiều mục tiêu quân sự trên lãnh thổ lran đã làm rung chuyển khu vực vốn đã chất chứa quá nhiều bất ổn. Những tiếng nổ vang lên tại Tehran,Isfahan, Tabriz và nhiều địa phương khác không chỉ báo hiệu một đợt đối đầu quân sự mới mà còn làm dấy lên lo ngại về nguy cơ tái bùng phát một cuộc chiến quy mô lớn giữa hai đối thủ hàng đầu của Trung Đông.
Diễn biến mới nhất bắt nguồn từ việc Iran phóng tên lửa vào Israel trước đó nhằm đáp trả các hoạt động quân sự của Israel tại Lebanon.
Ngay sau đó, Tel Aviv đã phát động chiến dịch không kích trả đũa, tuyên bố nhăm vào các mục tiêu quân sự của Iran.Vòng xoáy “ăn miếng trả miếng” một lần nữa xuất hiện, đẩy khu vực đến gần hơn với nguy cơ xung đột toàn diện.
Ngọn lửa chưa bao giờ thực sự tắt
Trên thực tế, những ngày yên lặng vừa qua không đồng nghĩa với hòa bình được lập lại.Sau các đợt giao tranh dữ dội hồi đầu năm 2026, nhiều nhà quan sát nhận định lệnh ngừng bắn giữa Iran và Israel chỉ mang tính tạm thời.
Những mâu thuẫn chiến lược sâu sắc giữa hai quốc gia chưa hề được giải quyết. Israel luôn coi chương trình tên lửa, năng lực quân sự và ảnh hưởng khu vực của Iran là mối đe dọa trực tiếp đối với an ninh quốc gia.
Trong khi đó, Iran cho rằng các hoạt động quân sự của Israel tại Gaza, Lebanon, Syria và những chiến dịch nhằm vào các lực lượng thân Tehran đang đe dọa lợi ích chiến lược của mình tại Trung đông. Chính vì vậy, mỗi sự kiện quân sự phát sinh tại Lebanon, Syria hay Gaza đều có thể trở thành ngòi nổ cho một cuộc đối đầu trực tiếp giữa hai nước.
Từ Lebanon đến Iran: Chuỗi phản ứng dây chuyền nguy hiểm
Các nguồn tin quốc tế cho thấy cuộc khủng hoảng lần này bắt đầu khi Israel tiến hành không kích các mục tiêu liên quan Hezbollah tại Beirut.
Tehran coi đây là hành động vượt qua “lằn ranh đỏ” và đáp trả bằng loạt tên lửa nhăm vào Israel. Ngay sau đó, Israel phát động các cuộc tấn công quân sự vào lãnh thổ Iran.
Điều đáng lo ngại là cuộc đối đầu hiện nay không còn giới hạn ở hai quốc gia. Đằng sau Iran là mạng lưới các lực lượng đông minh trải rộng từ Lebanon, Syria, Iraq đến Yemen.
Trong khi đó, Israel nhận được sự hỗ trợ mạnh mẽ từ các đông minh phương Tây.Một khi xung đột vượt khỏi phạm vi song phương, nguy cơ hình thành cuộc chiến khu vực sẽ gia tăng đáng kể.
Vì sao Israel lựa chọn đáp trả ngay lập tức?
Từ góc độ chiến lược, Israel luôn duy trì học thuyết quân sự dựa trên nguyên tắc răn đe mạnh mẽ. Mọi cuộc tấn công vào lãnh thổ Israel đều phải đối mặt với phản ứng nhanh chóng nhằm ngăn chặn đối phương đánh giá thấp năng lực quân sự của Tel Aviv.
Đối với giới lãnh đạo Israel, nếu không đáp trả lran sau đợt phóng tên lửa vừa qua, điều đó có thể tạo ra tiền lệ bất lợi về mặt tâm lý chiến lược.
Vì vậy, việc triển khai không kích nhằm vào các mục tiêu quân sự lran được xem như thông điệp rằng Israel sẵn sàng sử dụng sức mạnh để bảo vệ lợi ích an ninh của mình.Tuy nhiên, hành động này cũng làm gia tăng nguy cơ lran tiếp tục trả đũa.
Iran đang tính toán điều gì?
Khác với nhiều năm trước, lran hiện sở hữu năng lực tên lửa và máy bay không người lái được đánh giá là đáng kể trong khu vực.Tehran hiểu rằng một cuộc chiến tổng lực với Israel sẽ gây tổn thất rất lớn cho cả hai phía.Tuy nhiên, lran cũng không muốn thể hiện sự nhượng bộ trước các hành động quân sự từ đối phương.
Bởi vậy, chiến lược của Tehran thường là đáp trả có kiểm soát: đủ mạnh để khẳng định vị thế nhưng chưa vượt qua ngưỡng dẫn đến chiến tranh toàn diện.
Vấn đề nằm ở chỗ những tính toán quân sự luôn tiềm ẩn nguy cơ sai lầm. Chỉ cần một đòn tấn công gây thương vong lớn hoặc đánh trúng mục tiêu đặc biệt quan trọng, vòng xoáy leo thang có thể vượt khỏi tầm kiểm soát của các nhà hoạch định chính sách.
Liệu có xảy ra chiến tranh toàn diện?
Đây là câu hỏi được quan tâm nhất hiện nay. Có ba kịch bản có thể xảy ra:
Kịch bản thứ nhất: Leo thang có kiểm soát
Đây là khả năng được nhiều chuyên gia đánh giá cao nhất. Hai bên tiếp tục thực hiện các đòn tấn công hạn chế nhằm duy trì sức ép quân sự nhưng tránh vượt qua “lằn ranh đỏ”.Sau một thời gian, các nỗ lực trung gian quốc tế sẽ giúp khôi phục cơ chế ngừng bắn.
Kịch bản thứ hai: Chiến tranh khu vực
Nếu Hezbollah, các lực lượng tại lraq hoặc Yemen tham gia sâu hơn, xung đột có thể lan rộng ra toàn Trung Đông. Khi đó, các tuyến vận tải dầu mỏ, thương mại quốc tế và an ninh hàng hái tại Vịnh Ba Tư cùng Biển Đỏ sẽ chịu tác động nghiêm trọng. Đây là kịch bản mà cộng đồng quốc tế đặc biệt lo ngại.
Kịch bản thứ ba: Đối đầu trực tiếp quy mô lớn
Đây là tình huống nguy hiểm nhất.Nếu các cuộc tấn công gây thiệt hại nặng nề cho cơ sở quân sự trọng yếu hoặc dẫn đến thương vong lớn cho dân thường, Iran và Israel có thể bước vào chu kỳ trả đũa liên tục. Khi đó, toàn bộ Trung Đông sẽ phải đối mặt với một cuộc khủng hoảng an ninh mới.
Tác động đối với thế giới
Mỗi lần Trung Đông rung chuyển, kinh tế thế giới đều chịu ảnh hưởng. Giá dầu có thể biến động mạnh. Hoạt động vận tải qua Biển Đỏ và vùng Vịnh đứng trước nguy cơ gián đoạn.
Thị trường tài chính quốc tế có thể xuất hiện tâm lý lo ngại về rủi ro địa chính trị. Đối với nhiều quốc gia đang phát triển, trong đó có các nền kinh tế phụ thuộc nhập khẩu năng lượng, những bất ổn tại Trung Đông luôn là yếu tố cần được theo dõi chặt chẽ.
Hòa bình vẫn là lựa chọn cần thiết
Nhìn từ những gì đang diễn ra, có thể thấy Trung Đông đang đứng trước một ngã rẽ mới. Những tiếng nổ tại Iran sáng nay không chỉ là sự kiện quân sự đơn thuần mà còn là lời cảnh báo về sự mong manh của các thỏa thuận ngừng bắn.
Lịch sử đã nhiều lần chứng minh rằng chiến tranh không thể giải quyết tận gốc những mâu thuẫn địa chính trị phức tạp. Mỗi cuộc tấn công đều kéo theo nguy cơ trả đũa, mỗi hành động quân sự lại làm gia tăng hận thù và bất ổn.
Cuộc chiến giữa Israel và Iran sẽ đi về đâu vẫn còn là câu hỏi chưa có lời giải. Nhưng điều chắc chắn là nếu các bên tiếp tục lựa chọn đối đầu thay vì đối thoại, Trung Đông sẽ còn phải đối mặt với những ngày tháng đầy biến động, và hòa bình vẫn sẽ là mục tiêu xa vời đối với khu vực vốn đã chịu quá nhiều đau thương bởi chiến tranh.
Tiến sĩ Nguyễn Thắng Cảnh
Theo Tạp chí Việt – Mỹ
Nguồn: https://vietmy.net.vn/chien-su-tai-trung-dong-buoc-vao-mot-vong-xoay-xung-dot-moi-4388116fe.html
