Giá vàng trong nước và thế giới đang liên tục lập đỉnh lịch sử, thu hút sự quan tâm lớn của người dân và nhà đầu tư. Tuy nhiên, trái ngược với kỳ vọng về một “nơi trú ẩn an toàn”, không ít người nắm giữ vàng lại rơi vào trạng thái lo lắng khi giá biến động mạnh. Đằng sau cơn sốt vàng là những rủi ro tâm lý và tài chính ít được nhắc đến.
Giá vàng lập đỉnh, người nắm giữ vẫn không yên
Giá vàng hiện tại tiếp tục phá các mốc kỷ lục cả trong nước và quốc tế. Tại thị trường trong nước, giá vàng miếng thương hiệu SJC và các loại vàng nhẫn đều tăng mạnh so với cuối tuần trước, với mức bán ra phổ biến dao động quanh 176 – 178 triệu đồng/lượng, thậm chí có nơi ghi nhận tăng hơn 3 triệu đồng/lượng trong phiên sáng đầu tuần. Đây là mức giá cao nhất từ trước đến nay ở Việt Nam.
Trên thị trường quốc tế, giá vàng tiếp tục bứt phá, vượt mốc 5.000 USD/ounce – một ngưỡng tâm lý quan trọng và cũng là đỉnh lịch sử mới của kim loại quý này. Diễn biến tăng nóng ở thị trường quốc tế đang góp phần đẩy giá vàng trong nước lên cao hơn, tạo nên làn sóng quan tâm mạnh mẽ từ nhà đầu tư cá nhân.
Nhiều người coi vàng như “nơi trú ẩn an toàn” giữa bối cảnh lạm phát, bất ổn địa chính trị và biến động trên các thị trường tài sản khác.
Tại các cửa hàng vàng lớn ở Hà Nội và TP.HCM, cảnh người dân xếp hàng mua vàng không còn xa lạ. Không ít người dồn tiền tiết kiệm, thậm chí vay mượn, với niềm tin rằng “giữ vàng cho chắc”, và “giá vàng chỉ có lên”, bởi vàng được xem là tài sản phòng thủ, ít rủi ro hơn so với chứng khoán hay tiền số.
Tuy nhiên, đằng sau bức tranh giá vàng tăng mạnh là một nghịch lý trong thực tế mà ít được nói đến: nhiều người nắm giữ vàng lại rơi vào trạng thái căng thẳng, mất ngủ và lo âu kéo dài.
Chị Hà Linh (35 tuổi, nhân viên văn phòng tại Hà Nội) chia sẻ: “Ban ngày mình vẫn tự trấn an là mua vàng để giữ giá trị tài sản. Nhưng tối đến lại không cưỡng được việc mở điện thoại xem giá. Hôm nào giá xanh thì nhẹ người, nhưng chỉ cần đỏ vài trăm nghìn một chỉ là trong đầu đã bắt đầu hiện ra đủ câu hỏi.”
Chị Linh cho biết, cảm giác bất an không đến từ việc cần tiền ngay, mà đến từ nỗi sợ mơ hồ: “Nếu nó còn giảm nữa thì sao? Nếu mình mua đúng lúc đỉnh thì sao?”
Không chỉ riêng chị Linh. Trên các diễn đàn tài chính cá nhân, nhiều người thừa nhận dù đang “ôm” vàng – tài sản được cho là an toàn – nhưng tâm lý lại không hề vững. Giá càng lên cao, áp lực tâm lý càng lớn, đặc biệt với những người mua ở vùng giá cao.
Thực tế cho thấy, vàng không phải lúc nào cũng tăng. Lịch sử thị trường từng ghi nhận nhiều giai đoạn giá vàng điều chỉnh sâu và kéo dài. Những người mua sai thời điểm có thể phải chờ nhiều năm mới hòa vốn. Trong thời gian đó, cảm giác “tiền bốc hơi trên giấy” trở thành gánh nặng tâm lý không nhỏ.
Một vấn đề khác ít được đề cập là tính thanh khoản trong tình huống khẩn cấp. Trên lý thuyết, vàng rất dễ bán. Nhưng ngoài đời, khi cần tiền gấp vì bệnh tật, biến cố gia đình hay công việc, người nắm giữ vàng hiếm khi có quyền chờ “giá đẹp”. Chênh lệch mua – bán có thể khiến họ chịu lỗ đáng kể ngay cả khi giá vàng vẫn đang ở vùng cao.
Không ít người sau khi trải qua những đợt biến động mạnh đã nhận ra một nghịch lý cay đắng: tài sản được coi là “an toàn” lại không mang đến cảm giác an tâm như kỳ vọng.
Vấn đề không nằm ở vàng, mà ở cách nắm giữ
Trao đổi với VietnamFinance, ông Lâm Tuấn, chuyên gia tài chính cá nhân, cho rằng tâm lý bất an khi nắm giữ vàng là hệ quả tất yếu nếu nhà đầu tư đặt sai kỳ vọng.
“Vàng không phải công cụ làm giàu nhanh. Nó là tài sản phòng thủ. Khi người ta mua vàng với kỳ vọng sinh lời mạnh trong ngắn hạn, thì chỉ cần vài nhịp điều chỉnh cũng đủ khiến tâm lý sụp đổ,” ông Tuấn phân tích.
Theo ông Tuấn, có ba rủi ro lớn mà người tích sản vàng thường bỏ qua, cũng là những “mặt tối” khi tích sản vàng mà ít ai nhắc đến.
Thứ nhất là rủi ro thanh khoản trong tình huống xấu. “Bạn có thể bán vàng bất cứ lúc nào, nhưng không phải lúc nào cũng bán được với giá mong muốn. Khi cần tiền gấp, yếu tố “an toàn” gần như không còn ý nghĩa,” ông nói.
Thứ hai là rủi ro tâm lý khi mua sai thời điểm. Không ai nghĩ mình đang mua đỉnh. Chỉ đến khi giá giảm mạnh, khái niệm “đỉnh” mới trở nên rất thật. “Vấn đề không phải là kiến thức, mà là sức chịu đựng. Bạn có đủ kỷ luật để nắm giữ 3-5 năm hay không?” ông Tuấn đặt câu hỏi.
Và nguy hiểm nhất, theo ông, là rủi ro cảm xúc. Sợ hãi khiến nhà đầu tư bán non, tiếc nuối khiến họ mua lại ở giá cao hơn, rồi tiếp tục lao sang những kênh đầu tư khác với hy vọng gỡ gạc. “Cuối cùng, không chỉ mất tiền mà còn mất niềm tin vào chính mình,” ông Tuấn nhấn mạnh.
Từ kinh nghiệm thực tế, ông Lâm Tuấn đưa ra một số khuyến nghị: Tỷ trọng vàng chỉ nên chiếm khoảng 10–20% tổng tài sản, nhằm mục tiêu phòng vệ, không phải đầu cơ; Không mua vàng bằng tiền cần dùng trong ngắn hạn; Luôn đặt kịch bản xấu nhất: nếu giá vàng giảm 30%, bạn có còn giữ được sự bình tĩnh hay không. Và quan trọng nhất, kỷ luật tài chính luôn mạnh hơn mọi phân tích thị trường.
“Cuối cùng, thứ đáng giữ không phải là vàng, mà là sự tỉnh táo trước tiền bạc,” ông Tuấn kết luận.
Ông Lê Anh Tuấn – Tổng Giám đốc Dragon Capital Việt Nam nói rằng vàng chỉ nên chiếm 2-2,5% trong danh mục đầu tư vì vàng không mang lại mức lợi nhuận vượt trội lâu dài so với các kênh khác, và phần lớn hiệu quả của vàng đến từ lợi nhuận vốn chênh lệch mua-bán chứ không phải dòng tiền ổn định. Ông cũng nhấn mạnh rằng nhà đầu tư không nên dùng vàng làm kênh đầu tư chính và nên phân bổ vốn sang các kênh khác để tối ưu hiệu quả đầu tư.
Cùng quan điểm, Tổ chức World Gold Council (Hội đồng Vàng Thế giới) khuyến nghị rằng vàng thường chỉ nên chiếm 2-10% tổng danh mục, nhằm mục tiêu đa dạng hóa và giảm rủi ro, chứ không phải là công cụ chính để tạo lợi tức hay dòng tiền.
Nhiều tổ chức như J.P. Morgan Private Bank cũng khuyến nghị nhà đầu tư chỉ cân nhắc 5% (hoặc 3-7%) danh mục cho vàng như kênh phòng thủ, còn phần lớn nên phân bổ sang các tài sản tạo dòng tiền hoặc có lợi suất khác.
Ông Nguyễn Anh Dũng – Chuyên gia tư vấn tài chính tại FIDT cũng phân tích, vàng như một tài sản trú ẩn nên chỉ chiếm tỷ trọng nhất định trong danh mục, không nên vượt quá ~25% tổng tài sản để tránh rủi ro tập trung và phải ưu tiên phân bổ vốn vào các tài sản sinh lợi dài hạn khác (như quỹ đầu tư, bất động sản) khi đạt ngưỡng an toàn trong vàng.
Huyền thoại đầu tư Warren Buffett cũng từng khuyên rằng, vàng là tài sản không có sản lượng và do đó không tạo dòng thu nhập nội tại, trái ngược với các tài sản trả cổ tức hay tiền lãi khác. Các chuyên gia tài chính ở đó cũng gợi ý rằng vàng nên có một tỷ trọng khiêm tốn trong danh mục để phòng rủi ro thay vì là trụ chính của danh mục đầu tư.
Tựu chung lại, giá vàng có thể tiếp tục lập đỉnh, cũng có thể điều chỉnh bất ngờ. Nhưng trong mọi kịch bản, bài toán khó nhất vẫn là bài toán tâm lý của người nắm giữ. Khi vàng lên cao mà người mua vẫn mất ngủ, có lẽ vấn đề không nằm ở thị trường, mà nằm ở cách chúng ta đối diện với rủi ro và quản trị tâm lý, kỳ vọng của chính mình.
Theo Thuỳ Dương/Vietnam Finance
Nguồn: https://vietnamfinance.vn/gia-vang-len-dinh-lai-lon-tung-ngay-van-mat-ngu-vi-om-vang-d139373.html
