Tổng giám đốc Bamboo Airways Lương Hoài Nam cho rằng sau 30 năm mở cửa, việc gọi vốn đầu tư nước ngoài vào hàng không Việt Nam gần như thất bại.
Thông tin này được TS. Lương Hoài Nam, Tổng giám đốc Bamboo Airways cho biết tại tọa đàm “Nghị quyết 68 – Cơ hội của các hãng bay tư nhân Việt Nam” vừa diễn ra mới đây.
Doanh nghiệp “chết ngay từ vạch xuất phát”
Tại toạ đàm, TS. Nguyễn Sĩ Dũng, thành viên Hội đồng tư vấn chính sách của Thủ tướng cho rằng phải xây dựng một khung chính sách rộng mở và tạo điều kiện thuận lợi hơn cho doanh nghiệp hàng không.
Theo TS. Nguyễn Sĩ Dũng, đối với lĩnh vực hàng không dân dụng, cần sớm sửa đổi các quy định theo hướng chuyển mạnh từ quản lý cấp phép sang giám sát, giảm tối đa thủ tục tiền kiểm, tăng hậu kiểm. Bởi hiện nay, nếu chỉ “chăm chăm” xin được cấp phép thì doanh nghiệp gần như “chết ngay từ vạch xuất phát”.
Nhấn mạnh cơ chế hiện tại đang quá chặt, không khuyến khích sáng tạo hay chủ động, ông Dũng cho rằng cần bãi bỏ các điều kiện kinh doanh không cần thiết, mang tính cản trở cạnh tranh như các quy định về vốn điều lệ, số lượng tàu bay tại thời điểm cấp phép, hay tỷ lệ sở hữu nước ngoài trong hãng hàng không.
Ông Dũng đánh giá những điều kiện này không còn phù hợp với thực tiễn và nếu không điều chỉnh sẽ tiếp tục kìm hãm sự tham gia của các nhà đầu tư mới, đặc biệt là khu vực tư nhân và các đối tác quốc tế.
“Chúng ta không nên duy trì tất cả những điều kiện kinh doanh ngặt nghèo như hiện nay. Thay vào đó, cần giữ lại những điều kiện thực sự cần thiết, đặc biệt là các yêu cầu liên quan đến an toàn hàng không, còn những điều kiện như vốn đầu tư tối thiểu vào hạ tầng sân bay, nhà ga, dịch vụ mặt đất… rõ ràng không cần thiết phải bắt buộc áp dụng cứng nhắc cho mọi doanh nghiệp. Việc này vô tình làm khó doanh nghiệp mới và cản trở dòng vốn tư nhân đầu tư vào lĩnh vực hàng không”, TS. Nguyễn Sĩ Dũng nói.
Theo ông Dũng, doanh nghiệp có thể khởi điểm nhỏ rồi sau đó từng bước mở rộng quy mô, đầu tư thêm máy bay, tăng vốn và năng lực khai thác, Nhà nước không nên ràng buộc quá cứng ở bước khởi đầu.
Vướng mắc nữa là quy định về bảo dưỡng tàu bay. Hiện doanh nghiệp bắt buộc phải có năng lực bảo dưỡng riêng hoặc hợp tác với đơn vị được cấp phép. Việc này dẫn tới có hợp đồng bảo dưỡng gần như mang tính độc quyền, doanh nghiệp không đàm phán được về chi phí hay chất lượng dịch vụ.
Tương tự, các dịch vụ kinh doanh mặt đất, như suất ăn hàng không, bốc dỡ hành lý, quản lý sân bay… cũng cần được mở rộng để tạo cạnh tranh lành mạnh và giảm chi phí cho hãng bay. Chi phí thuê sân bay, dịch vụ mặt đất cũng đang thiếu cạnh tranh, làm tăng gánh nặng cho hãng bay tư nhân.
Về quyền sở hữu nước ngoài, ông Dũng dẫn quy định hiện tại vẫn bị hạn chế khá nghiêm ngặt. Theo đó, nhà đầu tư sở hữu vốn trên 35% mới có quyền phủ quyết. Ông Dũng cho rằng quy định này nên được dỡ bỏ hoặc điều chỉnh theo hướng linh hoạt hơn.
“Nếu muốn đổi mới, muốn hội nhập sâu hơn, toàn diện hơn thì cần phải có cơ chế mở hơn cho nhà đầu tư nước ngoài – cả về tỷ lệ vốn và quyền quản trị đi kèm”, TS. Nguyễn Sĩ Dũng nhấn mạnh.
“Vòng kim cô” với doanh nghiệp hàng không
Là một trong những doanh nghiệp tư nhân trong lĩnh vực hàng không hiện nay, TS. Lương Hoài Nam, Tổng giám đốc Bamboo Airways cho biết tổng thị phần của các hãng hàng không tư nhân Việt Nam đã chiếm quá 50%, với các thương hiệu như Vietjet, Bamboo Airways hay Vietravel Airlines và trong những năm tới sẽ còn có nhiều hãng hàng không tư nhân khác ra đời.
Dẫn chứng những vướng mắc mà doanh nghiệp tha thiết được tháo gỡ hiện nay, ông Nam cho biết trước năm 2016, để ra đời một hãng hàng không tư nhân ở Việt Nam chỉ cần có giấy phép kinh doanh vận tải hàng không, nhưng sau năm 2016, doanh nghiệp hàng không thành lập mới bắt buộc phải có thêm giấy chứng nhận đầu tư.
Như vậy, các hãng hàng không như Vietjet, Vietnam Airlines hay Pacific Airlines chỉ cần một giấy phép kinh doanh vận tải hàng không. Còn các hãng “sinh sau” như Vietravel Airlines, Bamboo Airways phải có 2 loại giấy phép, gồm vận tải hàng không và chứng nhận đầu tư.
Theo ông Nam, quy định này là bất hợp lý và cần được sửa đổi vì thiếu bình đẳng, cũng không mang lại giá trị cho doanh nghiệp. Thậm chí, đây còn có thể là “vòng kim cô” đối với doanh nghiệp vì sẽ phải phát sinh thêm nhiều thủ tục để có được giấy chứng nhận đầu tư.
“Những doanh nghiệp chỉ cần có giấy phép kinh doanh vận tải hàng không thì họ được thành lập theo Luật Doanh nghiệp và hoạt động vĩnh viễn. Còn giấy chứng nhận đầu tư thì chỉ có thời hạn 50 năm. Như vậy, chúng tôi gọi vốn đầu tư từ nội địa hay nước ngoài, thì đối tác sẽ bảo giấy phép chỉ có hoạt động 50 năm – còn bên kia hoạt động vĩnh viễn, ảnh hưởng tới quá trình định giá”, ông Nam nói và cho rằng giấy chứng nhận đầu tư làm mất giá trị doanh nghiệp trong kêu gọi đầu tư.
Đối với vấn đề gọi vốn đầu tư nước ngoài vào hàng không Việt Nam, ông Nam đánh giá: “Đến nay, sau 30 năm mở cửa, phải nói thật là… gần như thất bại”, và dẫn chứng trên thị trường chỉ có 2 hãng hàng không có đầu tư nước ngoài, trong đó ANA (Nhật Bản) đầu tư gần 10% vào Vietnam Airlines và Qantas (Úc) đầu tư 30% vào Pacific Airlines. Nhưng cả hai nhà đầu tư ngoại đều đã thoái vốn.
Theo ông Nam, việc kêu gọi đầu tư nước ngoài vào hàng không Việt Nam rất khó khăn. Vì họ đầu tư vào doanh nghiệp nhưng lại không có quyền được quyết bởi quy định tỷ lệ vốn của nhà đầu tư nước ngoài trong doanh nghiệp kinh doanh vận tải hàng không là không quá 34% vốn điều lệ.
Một vướng mắc khác được ông Nam nhắc đến là cơ hội tiếp cận đầu tư, khai thác tại các sân bay. Theo đó, doanh nghiệp hàng không tư nhân không có quỹ đất ở sân bay nên không thể đầu tư phát triển hệ sinh thái riêng, từ dịch vụ mặt đất, kỹ thuật, logistics cho đến thương mại sân bay.
“Không có cơ chế nào cho hãng hàng không tư nhân có thể tiếp cận quỹ đất trong sân bay để đầu tư, kinh doanh. Chúng tôi đã từng lập dự án, trình hồ sơ xin thuê, nhưng đến nay chưa thể thực hiện”, ông Lương Hoài Nam nói và cho biết nếu được tiếp cận một cách bình đẳng, hàng không tư nhân có thể phát triển hệ sinh thái khép kín, tạo ra giá trị cho ngành, nền kinh tế.
Theo Chí Bình/Vietnam Finance
Nguồn: https://vietnamfinance.vn/ken-re-ngoai-cho-hang-khong-viet-30-nam-mo-cua-gan-nhu-that-bai-d129557.html
