QC 1
Thứ 4, ngày 11/11/2026 | Hotline: 0889.066.066

Nâng hạng FTSE và ẩn số trong nhịp ‘đảo hàng’ của khối ngoại

Việt Nam đã chính thức bước vào nhóm thị trường mới nổi thứ cấp của FTSE Russell. Tuy nhiên, sau cột mốc ngày 21/9 vẫn còn giai đoạn dịch chuyển danh mục kéo dài tới tháng 9/2027. Nguồn vốn chuyên rót vào các thị trường cận biên sẽ rút đi toàn bộ chỉ trong một lần, trong khi dòng tiền lớn từ các quỹ đầu tư thị trường mới nổi được phân bổ dần qua 4 đợt.

Lệch pha nhịp ra – vào

Từ ngày 21/9/2026, Việt Nam chính thức được FTSE Russell chuyển từ thị trường cận biên (Frontier) lên thị trường mới nổi thứ cấp (Secondary Emerging). Nhưng cuộc chuyển đổi này không hoàn tất trong một phiên giao dịch. Theo kế hoạch chính thức của FTSE Russell, Việt Nam được loại khỏi FTSE Frontier Index Series trong một lần duy nhất tại kỳ rà soát tháng 9/2026. Trong khi đó, quá trình gia nhập FTSE Global Equity Index Series (GEIS) lại được chia thành 4 đợt, kéo dài từ tháng 9/2026 đến tháng 9/2027.

Ở đợt đầu, FTSE mới đưa vào 10% trọng số đầu tư khả dụng. Tháng 3/2027 bổ sung thêm 20%, đưa tỷ lệ tích lũy lên 30%; tháng 6/2027 bổ sung 35%, lên 65%; và đến tháng 9/2027 mới hoàn thành 35% cuối cùng để đạt 100%. Sau mỗi đợt, FTSE Russell còn đánh giá khả năng các quỹ mô phỏng sao chép chỉ số trước khi tiếp tục bước kế tiếp. Đây chính là điểm mấu chốt để hiểu nhịp “đảo hàng” của khối ngoại: dòng tiền cũ có thể phải rời đi nhanh hơn tốc độ dòng tiền mới đi vào.

Ông Nguyễn Kỳ Minh, Kinh tế trưởng Công ty Chứng khoán Guotai Junan Việt Nam, lưu ý rằng các quỹ bị ràng buộc bởi “mandate”, tức phạm vi đầu tư được nhà đầu tư ủy thác. Theo đó, quỹ chuyên đầu tư thị trường cận biên phải xử lý vị thế khi Việt Nam rời thị trường Cận biên, trong khi nhiều quỹ đầu tư thị trường Mới nổi chỉ bắt đầu giải ngân sau khi việc nâng hạng chính thức có hiệu lực. Vì vậy, giai đoạn đầu hoàn toàn có thể xuất hiện hiện tượng vốn ra mạnh trước, sau đó mới ổn định và được thay thế dần bởi dòng vốn mới.

Cách triển khai của FTSE cho thấy nâng hạng không đồng nghĩa với một “cơn mưa tiền” xuất hiện ngay trong ngày 21/9. Theo Chứng khoán Yuanta, với mô hình dự báo trước kỳ cơ cấu, tổng nhu cầu mua có thể khoảng 1,5 tỷ USD nếu hoàn tất toàn bộ lộ trình, nhưng đợt giải ngân đầu chỉ khoảng 150 triệu USD. Phần còn lại khoảng 1,35 tỷ USD được trải sang tháng 3, tháng 6 và tháng 9/2027. Yuanta cũng cho rằng 150 triệu USD đầu tiên chưa đủ lớn để tạo tác động đồng đều trên toàn thị trường, dù có thể gây ảnh hưởng đáng kể tại những cổ phiếu có tỷ trọng lớn hoặc thanh khoản thấp.

Các tổ chức khác sử dụng quy mô tài sản và giả định khác nhau nên đưa ra con số khác. Điểm cần quan tâm vì thế nằm ở việc ước tính quy mô dòng tiền, bởi đợt giải ngân tháng 9/2026 chỉ là phần mở đầu.

FTSE Russell hiện xác định 27 cổ phiếu Việt Nam đủ điều kiện tham gia FTSE Global All Cap, trong đó VCB, VIC và VHM thuộc nhóm Large Cap; BID, HPG và VPB thuộc Mid Cap, còn lại thuộc Small Cap. Với hệ số tranche 10%, Việt Nam mới chiếm khoảng 0,049% FTSE Emerging All Cap và 0,031% FTSE Emerging. Nếu lên đủ 100%, các tỷ trọng này tăng lên tương ứng khoảng 0,488% và 0,309%. Như vậy, xét riêng về cơ chế FTSE, 90% quá trình xây dựng vị thế vẫn nằm sau tháng 9/2026.

Ông Đinh Minh Trí, Giám đốc Phân tích Khối Khách hàng cá nhân Mirae Asset, cũng cho rằng cần phân biệt giữa giai đoạn kỳ vọng nâng hạng và giai đoạn thực thi. Theo ông, “nâng hạng là điều kiện cần, nhưng chưa đủ” để tạo ra xu hướng mua ròng bền vững của nhà đầu tư nước ngoài. Tỷ giá, lãi suất quốc tế, định giá thị trường và triển vọng lợi nhuận doanh nghiệp vẫn là những yếu tố quyết định phân bổ vốn.

Như vậy, thị trường hoàn toàn có thể xuất hiện những giai đoạn khối ngoại tiếp tục bán ròng ngay cả sau khi Việt Nam đã mang “nhãn” Mới nổi. Dòng vốn liên quan nâng hạng đang vận hành song song với rất nhiều dòng tiền khác, chứ không thay thế toàn bộ hoạt động đầu tư nước ngoài.

Nhà đầu tư không nên chỉ nhìn vào dòng tiền ETF khi Việt Nam được nâng hạng FTSE

Một trong những nhầm lẫn dễ gặp nhất sau nâng hạng là đồng nhất tất cả dòng vốn ngoại với dòng tiền FTSE. Thực tế, có thể tách thành ba loại dòng vốn. Thứ nhất là dòng vốn phải rời Frontier. Thứ hai là dòng vốn thụ động của các quỹ mô phỏng FTSE GEIS, đi tương đối sát với lịch tăng trọng số 10% – 30% – 65% – 100%. Thứ ba là dòng vốn chủ động, có khả năng tạo ra thay đổi lớn và bền vững hơn, nhưng cũng khó ước tính nhất.

Bà Nguyễn Thị Hằng Nga, Tổng giám đốc VCBF, cho rằng các quỹ chủ động thực tế đã tìm kiếm cơ hội tại Việt Nam ngay cả trước nâng hạng. Tuy nhiên, nếu thị trường không có thêm doanh nghiệp chất lượng và khả năng tăng trưởng bền vững, bản thân việc thay đổi phân loại thị trường khó tạo ra một bước nhảy mạnh của dòng vốn chủ động.

Quan điểm này đặc biệt quan trọng với nhà đầu tư cá nhân. Những con số vài tỷ USD thường được nhắc đến trong câu chuyện nâng hạng không nên được hiểu đơn giản là số tiền đã “xếp hàng” chờ mua cổ phiếu Việt Nam. Phần vốn thụ động có thể ước tính; còn phần vốn chủ động phải được để thu hút bằng các lợi thế cạnh tranh như tăng trưởng lợi nhuận, quản trị doanh nghiệp, thanh khoản, định giá và tính minh bạch.

Ông Nguyễn Quang Đạt, Tổng giám đốc Chứng khoán An Bình, cũng cho rằng nâng hạng là bước ngoặt nhưng không nên được coi là một “cú hích tiền tệ tức thời”. Khả năng thu hút vốn bền vững vẫn phụ thuộc vào chất lượng tăng trưởng kinh tế, sức khỏe doanh nghiệp, mức độ minh bạch và năng lực vận hành của thị trường.

Yuanta cũng chỉ ra rằng cùng một lượng vốn, tác động lên giá có thể rất khác nhau. Một cổ phiếu giao dịch hàng nghìn tỷ đồng mỗi phiên có thể hấp thụ nhu cầu ETF tương đối dễ dàng, trong khi một mã thanh khoản thấp có thể xuất hiện biến động mạnh dù số tiền được mua nhỏ hơn. Đây là lý do dòng vốn FTSE khó tạo ra một mặt bằng tăng giá đồng đều cho toàn bộ 27 cổ phiếu.

Nhà đầu tư cũng cần tính đến một yếu tố khác: giá có thể chạy trước dòng tiền. Ông Đinh Minh Trí lưu ý một phần kỳ vọng nâng hạng đã được phản ánh vào thị trường trước ngày hiệu lực. Do đó, một số cổ phiếu tăng mạnh nhờ câu chuyện FTSE có thể xuất hiện hiện tượng “mua kỳ vọng, bán khi tin ra”.

Báo cáo chiến lược tháng 9 của SSI Research cũng nhìn nhận tháng nâng hạng như một giai đoạn cần thận trọng về chiến thuật. SSI cho rằng đà tăng quanh sự kiện FTSE có thể là cơ hội để hiện thực hóa lợi nhuận ở những cổ phiếu beta cao, trong khi triển vọng trung hạn trở nên đáng chú ý hơn khi các đợt giải ngân tiếp theo xuất hiện và chu kỳ lợi nhuận doanh nghiệp rõ ràng hơn.

Ông Nguyễn Sơn, Chủ tịch HĐTV VSDC, cho rằng nâng hạng không phải đích đến cuối cùng mà là động lực để tiếp tục cải cách thị trường. Muốn biến khả năng tiếp cận vốn quốc tế thành dòng vốn thực sự cho nền kinh tế, Việt Nam vẫn phải nâng chất lượng doanh nghiệp, mở rộng cơ sở nhà đầu tư, cải thiện hạ tầng và kỷ luật thị trường.

Nhìn nhận này có lẽ phản ánh sát nhất thực tế sau ngày 21/9. Bước lên nấc thang mới không đồng nghĩa dòng tiền ngoại sẽ lập tức bùng nổ chỉ sau một đêm. Khi dòng vốn cũ rút đi dứt khoát còn nguồn vốn mới phân bổ thận trọng theo từng quý, việc dòng tiền khối ngoại có thực sự đổi chiều trên thị trường chứng khoán Việt Nam hay không là câu chuyện của nội lực và sự kiên nhẫn.

Theo Hoàng Phan/Vietnam Finance

Nguồn: https://vietnamfinance.vn/nang-hang-ftse-va-an-so-trong-nhip-dao-hang-cua-khoi-ngoai-d151568.html