QC 1
Thứ 4, ngày 11/11/2026 | Hotline: 0889.066.066

Ngân hàng chính sách ‘cạn room’, người trúng quyền mua nhà ở xã hội ‘mắc kẹt’

Nhiều người đủ điều kiện mua nhà ở xã hội, thậm chí đã đặt cọc hoặc ký hợp đồng, không nộp được hồ sơ vay tại Ngân hàng Chính sách xã hội (NHCSXH) vì chi nhánh không còn chỉ tiêu vốn.

Nhu cầu vay mua nhà ở xã hội tăng đột biến

Liên quan đến vấn đề này, Phó tổng giám đốc NHCSXH Vương Văn Minh cho biết nhu cầu vay mua nhà ở xã hội năm nay “tăng cao đột biến”, trong khi nguồn vốn Trung ương giao đã được phân bổ hết.

Năm 2026, NHCSXH được giao 6.305 tỷ đồng cho chương trình này. Đến 25/9, dư nợ từ nguồn đó là 5.104 tỷ đồng, bằng 81% kế hoạch. Phần 1.201 tỷ đồng còn lại không còn dư địa cho hồ sơ mới vì đã dành cho các hợp đồng đã ký. Cùng với vốn ngân sách địa phương ủy thác (dư nợ khoảng 1.849 tỷ đồng), tổng nguồn vốn cho vay nhà ở xã hội của NHCSXH đạt 20.637 tỷ đồng, tăng mạnh so với 14.104 tỷ đồng cuối năm 2025. Tổng dư nợ là 19.436 tỷ đồng với 14.165 khách hàng, bình quân khoảng 567 triệu đồng mỗi người.

Lãi suất là nguyên nhân khiến cầu dồn về kênh này. Theo ông Nguyễn Tiến Thức, Phó giám đốc chi nhánh NHCSXH Hà Tĩnh, lãi suất ưu đãi hiện chỉ 5,4%/năm, thấp hơn nhiều so với ngân hàng thương mại, nên nguồn vốn bị rút cạn nhanh. Ở Hà Tĩnh, 325 tỷ đồng Trung ương phân bổ đầu năm đã giải ngân hết cho nhu cầu vay xây mới, cải tạo nhà ở theo Nghị định 100/2024/NĐ-CP, trước cả khi người trúng quyền mua nhà ở xã hội đến vay.

Được biết, chi nhánh đã đề nghị Trung ương bổ sung khoảng 329 tỷ đồng trước ngày bốc thăm nhưng chưa được bố trí. Hiện chi nhánh đẩy mạnh thu hồi nợ đến hạn để tái giải ngân và xin ý kiến về việc ứng trước nguồn vốn năm 2027. Nguồn nào cũng chưa có hạn cụ thể, trong khi hạn nộp đợt đầu đã gần.

Cơ chế vận hành khiến hạn mức cứng trở thành rào cản thực tế. Theo ông Vương Văn Minh, chi nhánh chỉ nhận hồ sơ khi được giao chỉ tiêu, không nhận trước để thẩm định rồi chờ vốn. Khi nhu cầu vượt nguồn, ngân hàng ưu tiên người có công với cách mạng, thân nhân liệt sĩ, người khuyết tật, người được bố trí tái định cư theo hình thức mua hoặc thuê mua nhà ở xã hội và nữ giới. Số còn lại bốc thăm công khai.

Điều này khiến nhiều người dù trúng quyền mua nhà ở xã hội nhưng đành “ngậm ngùi” từ bỏ do không có vốn vay ưu đãi. Trong khi đó, không ít người mua phải tìm đến các ngân hàng thương mại với lãi suất cao hơn.

Người mua ‘vay tạm’ ngân hàng thương mại

Phía NHCSXH, cả ở Trung ương lẫn địa phương, đều đang tìm vốn bổ sung. Ngân hàng đã đề xuất phương án bổ sung vốn và cùng chính quyền địa phương tìm thêm ngân sách ủy thác. Ông Vương Văn Minh cho biết, nếu có vốn thêm đến cuối năm, ngân hàng sẽ nhận hồ sơ trở lại trong phạm vi được giao, ưu tiên hợp đồng đã ký nhưng thiếu vốn cho đợt giải ngân tiếp theo.

Trước thực trạng hiện nay, lãnh đạo NHCSXH khuyến nghị người vay tìm hiểu các khoản vay ưu đãi tại tổ chức tín dụng tham gia gói 120.000 tỷ đồng, giải ngân đến 2030. Trước đó, Ngân hàng Nhà nước đã gửi công văn cho 25 ngân hàng thương mại, loại phần dư nợ tăng thêm năm 2026 của nhà ở xã hội, khu công nghiệp và khu chế xuất khỏi diện kiểm soát tăng trưởng tín dụng bất động sản.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy khách hàng cũng khó có thể tiếp cận gói tín dụng ưu đãi này. Theo Giám đốc Quỹ Đầu tư phát triển Hà Tĩnh Phạm Thái Bình, các ngân hàng thương mại trên địa bàn đều nói huy động vốn khó, thẩm định phức tạp và không cam kết cho vay toàn bộ người mua. Ông Bình nhận xét gói 120.000 tỷ đồng có tỷ lệ giải ngân chung thấp và người thu nhập thấp vẫn gặp nhiều rào cản khi tiếp cận.

Bên cạnh đó, vay thương mại để “đi tạm” cũng có rủi ro riêng. Luật sư Thu Hà (Đoàn luật sư Hà Nội) cho rằng khoản vay giải ngân sau hạn thanh toán có thể vẫn giữ lãi suất thấp, nhưng người vay đã phải tìm nguồn khác hoặc mất cơ hội mua nhà. Với khoản vay thương mại, bà đề nghị đánh giá theo lịch trả nợ cụ thể: lãi suất ban đầu, thời gian ưu đãi, cách điều chỉnh sau ưu đãi và nghĩa vụ trả gốc, vì chênh lệch vài triệu đồng mỗi tháng có thể biến phương án khả thi thành quá sức. Theo bà, điều kiện xử lý khoản vay phải được làm rõ ngay từ đầu: “Không thể để họ quyết định vay dựa trên kỳ vọng rằng, sau này chắc chắn được chuyển sang nguồn ưu đãi.”

Tỏng khi đó,  ông Lại Đức Vượng, Giám đốc Công ty bất động sản Nga Sơn, cho rằng kế hoạch tín dụng phải bám sát tiến độ dự án. Nhu cầu vay có thể dự báo từ quy mô căn hộ, thời điểm mở bán và lịch thu tiền, rồi cập nhật theo danh sách khách hàng. Cần phân biệt người chưa được vay do thiếu nguồn với người có hồ sơ chưa đầy đủ hoặc chưa đủ điều kiện tín dụng, để xử lý đúng từng nhóm.

Khi hạn thanh toán đến gần, địa phương, ngân hàng và chủ đầu tư cần rà soát nhu cầu vốn từng đợt. Nếu giãn tiến độ đóng tiền, phải có thỏa thuận để bảo đảm dòng tiền thi công. Phương án vay thay thế phải công khai nghĩa vụ trả nợ. Về lâu dài, chính sách nên được đo bằng số người ký hợp đồng, được vay, nhận nhà và phải rút lui vì khó khăn tài chính.

Theo Nam Anh/Vietnam Finance

Nguồn: https://vietnamfinance.vn/ngan-hang-chinh-sach-can-room-nguoi-trung-quyen-mua-nha-o-xa-hoi-mac-ket-d151682.html