Theo các chuyên gia tài chính, tình trạng ngân sách hiện nay có thể đẩy Mỹ đến khủng hoảng tài chính, buộc chính phủ tương lai phải tăng thuế hoặc cắt giảm an sinh xã hội, trong đó có bảo hiểm xã hội.
Tổng thống Donald Trump trở lại Nhà Trắng với lời hứa chấn chỉnh tình hình tài chính của Mỹ bằng cách thu hẹp quy mô chính phủ liên bang, chấm dứt những “cuộc chiến trường kỳ” tốn kém và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế để kiềm chế thâm hụt ngân sách ngày càng gia tăng.
Thay vào đó, nợ quốc gia Mỹ đã tăng vọt lên hơn 40.000 tỷ USD trong 19 tháng đầu nhiệm kỳ thứ hai của ông. Chi tiêu liên bang không những không giảm mà còn tăng lên. Cuộc chiến tại Iran kéo dài 6 tháng đã trở thành một gánh nặng tốn kém. Trong khi đó, chi phí trả lãi cho khoản nợ của Mỹ tiếp tục tăng khi lợi suất một số trái phiếu chính phủ Mỹ lên mức cao nhất trong gần hai thập kỷ.
Theo các chuyên gia tài chính, kết quả này đang đẩy Mỹ đến gần một cuộc khủng hoảng tài chính, có khả năng buộc Quốc hội và các tổng thống tương lai phải đưa ra những quyết định không được lòng dân như tăng thuế hoặc cắt giảm các chương trình an sinh xã hội, có thể bao gồm cả bảo hiểm xã hội.
Những thập kỷ mở rộng thâm hụt ngân sách
“Không có kịch bản nào mà người ta có thể nhìn vào thành tích của Tổng thống Trump trong cả nhiệm kỳ này lẫn nhiệm kỳ trước và tuyên bố đó là một thành công về mặt tài chính”, bà Maya MacGuineas, Chủ tịch Ủy ban Ngân sách Liên bang có trách nhiệm, một tổ chức tư vấn trung dung tại Washington, cho biết.
“Việc chúng ta rơi vào tình trạng này không phải lỗi của ông ấy, nhưng việc chúng ta đang ở trong tình trạng này và các nhà lập pháp không làm gì để cải thiện nó là trách nhiệm của tất cả họ, trong đó tổng thống rõ ràng là người đóng vai trò trung tâm và định hình chương trình nghị sự”, bà nói thêm.
Nợ công Mỹ đã vượt 40.000 tỷ USD ngay trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11, cuộc bầu cử sẽ quyết định liệu đảng Cộng hòa có tiếp tục kiểm soát Quốc hội trong nửa sau nhiệm kỳ cuối cùng của ông Trump hay không.
Cử tri có thể chưa tập trung nhiều vào vấn đề này cho đến khi những khó khăn tài chính của đất nước dẫn tới việc cắt giảm phúc lợi hoặc tăng thuế. Tuy nhiên, tác động của khoản nợ ngày càng lớn đã thể hiện qua lãi suất thế chấp cao, đi cùng lợi suất trái phiếu chính phủ và tình trạng lạm phát tăng nhanh hơn tiền lương.
Ông Trump đã thúc đẩy chi tiêu trong cả hai nhiệm kỳ của mình. Theo Ủy ban Ngân sách Liên bang có trách nhiệm, các đợt cắt giảm thuế trong nhiệm kỳ đầu tiên của ông đã làm tăng thêm 8,4 nghìn tỷ USD vào nợ công. Các đạo luật về thuế và nhập cư trong nhiệm kỳ thứ hai tiếp tục làm tăng thêm 4,7 nghìn tỷ USD, theo Văn phòng Ngân sách Quốc hội, cơ quan phân tích ngân sách phi đảng phái của Quốc hội Mỹ.
Người phát ngôn Nhà Trắng Kush Desai cho biết ông Trump là “tổng thống đầu tiên thực sự giải quyết vấn nạn lãng phí, gian lận và lạm dụng tràn lan trong chính phủ liên bang”. Ông cho rằng chính quyền Trump đã cắt giảm chi tiêu bằng cách sa thải hàng nghìn công chức liên bang và loại bỏ “các chương trình lãng phí”.
Ông Trump và các nghị sĩ Cộng hòa tại Quốc hội đã giảm thâm hụt ngân sách hàng năm trong năm 2025, nhưng mức giảm rất nhỏ, trong khi tổng nợ công vẫn tiếp tục tăng.
Chính quyền Tổng thống Trump cũng đang thay đổi cơ cấu thu ngân sách của Mỹ, một phần thông qua việc tăng thuế quan và giảm thuế suất doanh nghiệp. Điều này khiến hệ thống thuế ngày càng dựa nhiều hơn vào người lao động và hộ gia đình, thay vì doanh nghiệp và nhà đầu tư.
Theo các quan chức ngân sách Quốc hội, xu hướng này khiến nguồn thu của chính phủ phụ thuộc nhiều hơn vào một loại thuế đang chiếm tỷ trọng ngày càng nhỏ trong tổng sản lượng kinh tế, khi nền kinh tế toàn cầu biến động và lực lượng lao động Mỹ nhanh chóng bước vào giai đoạn nghỉ hưu.
Gánh nặng thuế cũng ngày càng nghiêng về các hộ gia đình có thu nhập thấp và trung bình, thay vì nhóm có thu nhập cao nhất.
Dựa vào tăng trưởng để giải bài toán nợ
Từ lâu, phe bảo thủ Mỹ cho rằng thuế suất thấp hơn và sự can thiệp ít hơn của chính phủ sẽ thúc đẩy đầu tư và tăng trưởng. Theo lập luận này, tăng trưởng kinh tế sẽ tạo thêm nguồn thu thuế, giảm nhu cầu chi cho các chương trình xóa đói giảm nghèo và cuối cùng giúp quy mô nền kinh tế vượt xa mức nợ công. Đây cũng là chiến lược mà ông Trump nhiều lần nhắc lại.
Ông cho rằng các chính sách của mình có thể giúp sản lượng kinh tế Mỹ tăng 20% mỗi năm. Đây là mức tăng trưởng từng xảy ra chỉ một lần kể từ năm 1947, khi nền kinh tế Mỹ phục hồi mạnh trong quý III/2020 sau khi các biện pháp phong tỏa vì COVID 19 được dỡ bỏ.
Quan điểm lạc quan của ông Trump trái ngược với nhận định của Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Kevin Warsh tại cuộc họp các bộ trưởng tài chính G20 ở Bắc Carolina đầu tuần này.
Ông Warsh cho rằng mức đầu tư kỷ lục đang đổ vào trí tuệ nhân tạo và các công ty công nghệ lớn cho thấy nguồn vốn đang trở nên khan hiếm. Điều này buộc các chính phủ và những doanh nghiệp dẫn đầu làn sóng đầu tư vào AI phải cạnh tranh để thu hút dòng vốn mới, qua đó đẩy lãi suất lên cao và làm trầm trọng thêm những vấn đề tài chính của chính phủ.
Trong chiến dịch tranh cử, ông Trump từng nói rằng các đợt cắt giảm thuế sẽ đi kèm với việc giảm chi tiêu quy mô lớn. Ông cũng giao cho tỷ phú Elon Musk lãnh đạo Bộ Hiệu quả Chính phủ Mỹ, cơ quan sau đó đã được giải thể.
Ông Musk cam kết cắt giảm 2 nghìn tỷ USD khỏi ngân sách liên bang. Cuối cùng, cơ quan này báo cáo đã tiết kiệm được 110 tỷ USD. Tuy nhiên, Văn phòng Trách nhiệm Giải trình Chính phủ cho rằng con số này dựa trên nhiều tuyên bố phóng đại hoặc không thể kiểm chứng.
Các quan chức đương nhiệm và cựu quan chức chính quyền Trump cho rằng Nhà Trắng chưa nhận được đủ sự ghi nhận cho những tiến bộ kinh tế và các biện pháp nhằm giảm giá tiêu dùng. Theo họ, những chính sách này cuối cùng có thể góp phần cải thiện tình hình tài chính của đất nước.
Tuy nhiên, ông William Emmons, cựu Phó Chủ tịch hệ thống của Ngân hàng Dự trữ Liên bang St. Louis, cho rằng các chính sách của ông Trump đã khiến tình hình tài chính vốn đã khó khăn của Mỹ trở nên nghiêm trọng hơn.
“Ông ấy thừa hưởng một tình hình tồi tệ. Chẳng ai ngạc nhiên khi ngân sách lúc đó rất khó khăn, cả vào năm 2016 khi ông ấy nhậm chức và hiện nay. Ông ấy đã khiến tình hình vốn đã tồi tệ càng thêm trầm trọng”, ông Emmons nói.
Theo Thiên Ân/Vietnam Finance
Nguồn: https://vietnamfinance.vn/no-cong-my-vuot-40000-ty-usd-khung-hoang-tai-chinh-dang-den-gan-d150007.html
