Thông qua loạt thương vụ M&A quy mô lớn mà trọng tâm là SVC Holdings, Tasco đã ghi nhận tài sản vượt mốc tỷ USD và doanh thu tăng trưởng hàng chục lần. Thế nhưng, cuộc chơi trong chuỗi giá trị di chuyển rộng lớn cũng đang đặt ra thách thức không nhỏ về quản trị vốn và hiệu quả hợp nhất.
Thâu tóm SVC Holdings, “đại phẫu” trụ cột kinh doanh
Công ty CP Tasco (HNX: HUT) tiền thân là doanh nghiệp nhà nước thành lập năm 1971 và được cổ phần hóa vào tháng 11/2000. Giai đoạn đầu, doanh nghiệp chủ yếu xây dựng công trình hạ tầng, phát triển nhà ở và khu đô thị tại các tỉnh miền Bắc. Trước khi lên sàn năm 2008, xây lắp đóng góp khoảng 90% doanh thu của Tasco. Sau niêm yết, doanh nghiệp dần thu hẹp hoạt động nhận thầu để chuyển sang đầu tư các dự án BOT, BOO, BT và phát triển dịch vụ thu phí điện tử không dừng. Tuy nhiên, sau một thời gian triển khai, mô hình BOT bộc lộ nhiều hạn chế trong quá trình vận hành. Cựu Chủ tịch HĐQT Phạm Quang Dũng từng thừa nhận mảng thu phí “làm rồi mới thấy sai lầm, mới thấy là xương xẩu, rất rủi ro”.
Từ năm 2014, Tasco xác định bất động sản là lĩnh vực mũi nhọn. Đến ĐHĐCĐ thường niên năm 2017, doanh nghiệp công bố định hướng tập trung vào 3 lĩnh vực gồm bất động sản, y tế và công nghệ trong giai đoạn 2017-2022, đồng thời tạm dừng đầu tư BOT sau khoảng 10 năm tham gia. Ở mảng địa ốc, Tasco dự kiến tận dụng kinh nghiệm phát triển hạ tầng giao thông để triển khai các dự án theo hình thức đổi đất lấy hạ tầng.
Tháng 10/2021, Tasco chuyển giao bộ máy lãnh đạo với ông Hồ Việt Hà giữ chức Chủ tịch HĐQT. Cùng thời điểm, doanh nghiệp công bố kế hoạch tái cấu trúc, tập trung trở lại vào hạ tầng BOT, thu phí không dừng và bất động sản; đồng thời tinh gọn, thoái vốn khỏi các lĩnh vực xây dựng, y tế, giáo dục và nông nghiệp. Quá trình chuyển đổi tiếp tục được đẩy mạnh khi nhóm nhà đầu tư liên quan đến Công ty CP DNP Holding tham gia quản trị, điều hành Tasco. Ông Vũ Đình Độ – cựu Chủ tịch DNP Holding, sau đó đảm nhiệm vị trí Chủ tịch HĐQT, mở đầu giai đoạn sắp xếp lại bộ máy và cơ cấu kinh doanh sâu rộng hơn.
Tại ĐHĐCĐ thường niên năm 2022, Tasco công bố chương trình tái cấu trúc được doanh nghiệp xác định là lớn nhất trong lịch sử. Kế hoạch bao gồm thoái vốn khỏi các đơn vị hoạt động kém hiệu quả, tinh gọn bộ máy, bổ sung nhân sự phụ trách chuyển đổi số và tổ chức lại danh mục kinh doanh. Trọng tâm là thương vụ hoán đổi cổ phần với Công ty CP SVC Holdings. Tháng 9/2023, Tasco hoàn tất phát hành gần 543,9 triệu cổ phiếu để hoán đổi toàn bộ cổ phần SVC Holdings từ 21 cổ đông cá nhân. Qua đó, vốn điều lệ của Tasco tăng thêm gần 5.439 tỷ đồng theo mệnh giá, còn SVC Holdings trở thành công ty con do doanh nghiệp sở hữu 100%.
SVC Holdings khi đó nắm 54% vốn Savico, doanh nghiệp vận hành hệ thống phân phối ô tô trên cả nước và quản lý một số bất động sản tại Hà Nội, TP.HCM và Đà Nẵng. Đầu năm 2024, SVC Holdings được đổi tên thành Tasco Auto và thay đổi bộ nhận diện để thống nhất với các đơn vị trong hệ thống. Thương vụ này làm thay đổi đáng kể quy mô tài chính và cơ cấu nguồn thu của Tasco. Đến cuối năm 2023, tổng tài sản đạt 26.749 tỷ đồng, lần đầu vượt mốc 1 tỷ USD; vốn chủ sở hữu tăng từ 3.873 tỷ đồng lên hơn 11.300 tỷ đồng. Phân phối và dịch vụ ô tô từ đó thay thế BOT, trở thành lĩnh vực đóng góp doanh thu chủ yếu.
Theo số liệu doanh nghiệp công bố, Tasco Auto hiện vận hành hơn 150 showroom, phân phối 16 thương hiệu và chiếm khoảng 13,7% thị phần ô tô Việt Nam. Danh mục gồm các thương hiệu như Toyota, Ford, Mitsubishi Motors, Hyundai, Suzuki, VinFast, Volvo, Lynk & Co, Lotus, Geely và Zeekr. Tháng 7/2024, Tasco Auto hoàn tất sở hữu 100% Sweden Auto, đơn vị nhập khẩu và phân phối chính hãng Volvo tại Việt Nam. Thông qua thương vụ này và quan hệ hợp tác với Tập đoàn Geely, Tasco tiếp tục bổ sung Geely Auto, Lotus và Zeekr vào hệ thống; Polestar cũng được đề cập trong kế hoạch mở rộng danh mục sản phẩm.
Dựng “kiềng ba chân” sau khi rời trọng tâm BOT
Thương vụ M&A SVC Holdings là mắt xích quan trọng trong chiến lược “Foundation of Life” (Nền tảng cuộc sống) của Tasco, hướng tới các nhu cầu đi lại, nhà ở, bảo hiểm, tài chính và nghỉ dưỡng. Sau ba năm triển khai, hoạt động của doanh nghiệp được định hình theo 3 trụ cột gồm ô tô và dịch vụ di chuyển; bảo hiểm và tài chính; bất động sản và nghỉ dưỡng. Trong đó, ô tô và dịch vụ di chuyển giữ vai trò trung tâm. Sau khi xây dựng mạng lưới phân phối, Tasco bắt đầu tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị ô tô thông qua liên doanh với Geely triển khai nhà máy sản xuất, lắp ráp dạng CKD tại Thái Bình. Dự án có diện tích khoảng 30 ha, tổng vốn đầu tư dự kiến 168 triệu USD và công suất giai đoạn đầu 75.000 xe mỗi năm. Tasco dự kiến góp 64% vốn, còn Geely góp 36%. Theo kế hoạch, sản phẩm của nhà máy sẽ phục vụ thị trường trong nước và hướng tới xuất khẩu sang ASEAN, Đông Âu, Nam Mỹ và Trung Đông.
Trước khi đầu tư vào sản xuất, Tasco lựa chọn phát triển hệ thống phân phối để thăm dò nhu cầu và xây dựng thị trường. “Cách làm của Tasco là chưa xây nhà máy mà phân phối bán lẻ, xây cửa hiệu trước. Nghĩa là chúng tôi sẽ đi buôn trước khi đầu tư, từ đó bớt đi rủi ro chọn nhầm”, ông Phạm Văn Dũng, Chủ tịch HĐQT Tasco Auto, cho biết. Dù vậy, hiệu quả của dự án sẽ phụ thuộc vào sức tiêu thụ của các thương hiệu được lắp ráp, tỷ lệ nội địa hóa và khả năng khai thác công suất sau khi nhà máy đi vào hoạt động. Quy mô đầu tư 168 triệu USD cũng có thể làm gia tăng nhu cầu vốn của Tasco trong những năm tới.
Cùng với phân phối và lắp ráp, Tasco mở rộng dịch vụ sau bán hàng thông qua Carpla. Carpla Service hiện có gần 50 trung tâm trên toàn quốc, cung cấp dịch vụ bảo dưỡng, sửa chữa, đồng sơn, thay thế phụ tùng, cứu hộ 24/7 và rửa xe tự động. Theo kế hoạch được công bố, hệ thống hướng tới quy mô 70 trung tâm tại các tỉnh, thành phố trọng điểm.
Một mắt xích khác là VETC, nền tảng thu phí điện tử không dừng đang phục vụ hơn 1,4 triệu khách hàng sử dụng ô tô. Từ hoạt động thu phí, VETC được mở rộng sang cứu hộ, thuê xe tự lái và các tiện ích liên quan đến phương tiện. Gần đây, Tasco bổ sung ứng dụng VETC Trạm sạc, cho phép người dùng ô tô điện tìm kiếm trạm theo vị trí, công suất và tình trạng hoạt động. Người dùng có thể kích hoạt phiên sạc, theo dõi lượng điện tiêu thụ, thời gian, chi phí và thanh toán bằng tài khoản VETC trên cùng một ứng dụng. Tập khách hàng của VETC và mạng lưới phân phối ô tô cũng được Tasco sử dụng làm cơ sở phát triển trụ cột bảo hiểm và tài chính. Bảo hiểm Tasco tập trung vào các sản phẩm bảo hiểm xe cơ giới, trong khi Tasco Finance hợp tác với các đối tác cung cấp giải pháp tài chính cho người mua xe và dự kiến mở rộng sang thanh toán giao thông, xăng dầu.
Việc kết nối Tasco Auto, Carpla, VETC, Bảo hiểm Tasco và Tasco Finance cho thấy doanh nghiệp đang tìm cách tạo nguồn thu tại nhiều khâu trong quá trình sở hữu và sử dụng ô tô, thay vì chỉ dựa vào hoạt động bán xe. Tuy nhiên, hiệu quả của mô hình còn phụ thuộc vào khả năng phối hợp giữa các đơn vị và mức độ chuyển đổi tập khách hàng hiện hữu thành doanh thu, lợi nhuận.
Trụ cột thứ ba là bất động sản và nghỉ dưỡng, được triển khai thông qua Tasco Land. Doanh nghiệp đang nghiên cứu một số dự án tại Hà Nội, gồm khu đất 48 Trần Duy Hưng rộng khoảng 2.800 m2, Foresa Mỹ Đình quy mô 49 ha và các dự án thuộc quỹ đất hiện hữu. Tasco Land đồng thời phối hợp với Savico để nghiên cứu khai thác các bất động sản trong hệ thống. Ở phân khúc nghỉ dưỡng, Tasco nắm 20% lợi ích sở hữu và 50% quyền biểu quyết tại Công ty CP NVT Holdings. Công ty này sở hữu 94,2% vốn Công ty CP Bất động sản Du lịch Ninh Vân Bay, đơn vị sở hữu và vận hành Six Senses Ninh Van Bay tại Khánh Hòa cùng Ana Mandara Villas Resort & Spa tại Đà Lạt. Thông qua Ninh Vân Bay, Tasco định hướng phát triển các khách sạn và khu nghỉ dưỡng cao cấp. Tuy nhiên, Ninh Vân Bay vẫn còn khoản lỗ lũy kế hơn 704 tỷ đồng, cho thấy mảng nghỉ dưỡng chưa đóng góp rõ rệt vào lợi nhuận của toàn hệ thống.
Dù không còn giữ vai trò chủ lực, hạ tầng giao thông vẫn được Tasco duy trì. Doanh nghiệp tham gia liên danh cùng Tập đoàn Đèo Cả, Công ty CP Đầu tư Hạ tầng Kỹ thuật TP.HCM, Tổng công ty Đầu tư Xây dựng Hoàng Long và Công ty TNHH MTV Dịch vụ và Đầu tư CII thực hiện dự án mở rộng cao tốc TP.HCM – Trung Lương – Mỹ Thuận. Dự án có tổng mức đầu tư hơn 41.372 tỷ đồng, tăng khoảng 1.572 tỷ đồng so với dự kiến trước đó. Việc tham gia dự án cho thấy Tasco chưa rút khỏi lĩnh vực truyền thống, dù hạ tầng không còn giữ vị trí trung tâm trong cơ cấu doanh thu như giai đoạn trước.
Cuối tháng 12/2024, Tasco Investment hoàn tất sở hữu 51,4% vốn DNP Holding. Theo công bố của doanh nghiệp, khoản đầu tư này nhằm mở rộng sang các ngành nghề thiết yếu và hoàn tất quá trình chuyển đổi quản trị.
Doanh thu tăng hàng chục lần, biên lợi nhuận vẫn là bài toán
Quá trình mở rộng hoạt động kéo theo nhu cầu bổ sung vốn. Tháng 8/2025, Tasco hoàn tất chào bán hơn 175,8 triệu cổ phiếu cho cổ đông hiện hữu theo tỷ lệ 5:1, huy động hơn 1.757 tỷ đồng. Sau đợt phát hành, vốn điều lệ tăng từ hơn 8.925 tỷ đồng lên gần 10.683 tỷ đồng. Trong số tiền huy động, 957,7 tỷ đồng được phân bổ cho Tasco Auto và 800 tỷ đồng dành cho Bảo hiểm Tasco. Cơ cấu sử dụng vốn cho thấy ô tô và bảo hiểm tiếp tục là 2 lĩnh vực được doanh nghiệp ưu tiên đầu tư. Sau đợt chào bán, Công ty CP VII Holding – doanh nghiệp do Chủ tịch Tasco Vũ Đình Độ là cổ đông sáng lập, chi khoảng 1.577 tỷ đồng mua 83 triệu cổ phiếu HUT. Sau giao dịch, VII Holding sở hữu 7,77% vốn điều lệ và trở thành cổ đông lớn của Tasco.
Chiến lược tái cấu trúc mạnh mẽ đã mang lại những kết quả tài chính vượt bậc cho Tasco qua từng giai đoạn. Năm 2023, thời điểm bắt đầu hợp nhất SVC Holdings, doanh thu thuần của doanh nghiệp đạt 10.982 tỷ đồng, gấp khoảng 10 lần năm trước; lợi nhuận sau thuế đạt 56 tỷ đồng. Năm 2024, doanh thu hợp nhất tăng lên 30.248 tỷ đồng, gấp 2,8 lần năm 2023 và vượt 24% kế hoạch. Lợi nhuận sau thuế đạt 304 tỷ đồng, tăng 441%. Sản lượng ô tô bán ra đạt 40.555 xe, trong khi số nộp ngân sách của riêng mảng ô tô đạt 978 tỷ đồng.
Đến năm 2025, Tasco ghi nhận doanh thu thuần 37.005 tỷ đồng, tăng hơn 22% so với năm 2024. Lợi nhuận sau thuế đạt hơn 623 tỷ đồng, gấp đôi năm trước. Hoạt động phân phối và dịch vụ ô tô tiếp tục đóng góp phần lớn doanh thu. Tuy doanh thu tăng nhanh, quy mô lợi nhuận vẫn tương đối nhỏ so với nguồn thu, phản ánh đặc điểm biên lợi nhuận thấp của hoạt động phân phối ô tô. Việc đầu tư thêm vào nhà máy lắp ráp, mạng lưới dịch vụ, bảo hiểm và tài chính có thể giúp Tasco tham gia nhiều khâu hơn trong chuỗi giá trị, nhưng đồng thời làm tăng nhu cầu vốn và kéo dài thời gian thu hồi đầu tư.
Sau hơn 4 năm tái cấu trúc, Tasco đã chuyển từ mô hình dựa chủ yếu vào BOT sang chuỗi hoạt động gồm phân phối, nhập khẩu và lắp ráp ô tô; mua bán xe đã qua sử dụng; sửa chữa, bảo dưỡng; thu phí không dừng; sạc điện; bảo hiểm và tài chính. Quá trình này đưa doanh thu và quy mô tài sản của doanh nghiệp lên mặt bằng mới, nhưng cũng khiến cơ cấu hoạt động trở nên phức tạp hơn. Sau giai đoạn mở rộng quy mô, vấn đề đặt ra với Tasco không còn chỉ là gia tăng doanh thu. Khả năng cải thiện biên lợi nhuận, kiểm soát nhu cầu vốn, khai thác hiệu quả các khoản đầu tư và tạo sự liên kết thực chất giữa những đơn vị sau M&A sẽ quyết định hiệu quả của quá trình chuyển đổi trong những năm tiếp theo.
Theo Hồng Giang/Kinh tế Chứng khoán
Nguồn: https://kinhtechungkhoan.vn/ong-lon-bot-tasco-hut-da-thay-doi-ra-sao-sau-cuoc-dai-phau-lon-nhat-lich-su
