Theo chuyên gia, với mức thuế suất tối đa 35% vẫn được giữ nguyên trong khi mức thu nhập cao nhất áp dụng chỉ là 100 triệu/tháng sẽ khiến cho nhiều người lao động mất động lực làm việc để gia tăng thu nhập.
Áp lực mức thuế cao “triệt tiêu” động lực làm việc
Mới đây, Chính phủ trình Quốc hội dự thảo Luật Thuế thu nhập cá nhân (sửa đổi), bậc thuế suất thu nhập cá nhân dự kiến cao nhất vẫn là 35% cho mức thu nhập 100 triệu đồng/tháng thay vì mức cũ như hiện nay là 80 triệu đồng.
Trước đó, ý kiến của một số chuyên gia cho rằng thuế suất thu nhập cá nhân tối đa 20-25% sẽ phù hợp hơn với Việt Nam khi thu nhập bình quân không cao, nền kinh tế cần tích lũy và đầu tư.
Theo chia sẻ của một độc giả trên Diễn đàn – Cộng đồng về Thuế về vấn đề thuế thu nhập cá nhân, mức thuế suất hiện cao và có thể làm họ mất động lực trong việc tạo ra thu nhập.
Cụ thể, vị độc giả này cho biết với một mức thu nhập hơn 91 triệu đồng/tháng, sau khi đã giảm trừ các khoản bảo hiểm, mức thuế thu nhập cá nhân phải nộp là hơn 16,3 triệu đồng. Lương thực nhận về còn lại là gần 70 triệu đồng.
Trao đổi với VietnamFinance về chủ đề này, ông Lê Văn Tuấn – Giám đốc Công ty TNHH Kế toán Thuế Keytas đánh giá, nhìn vào con số thực nhận 70 triệu có thể nhiều so với thu nhập của đa số người dân. Tuy nhiên, với mức chi tiêu của gia đình 2 vợ chồng và 2 con nhỏ ở các thành phố lớn như Hà Nội, TP. HCM thì số tiền tiết kiệm còn lại không nhiều, thậm chí theo báo cáo là khó mua được nhà.
Theo ông Tuấn, khi nhìn vào bảng lương này sẽ thấy ngay vấn đề: Người lao động hết động lực làm việc để gia tăng thu nhập.
Ông Tuấn phân tích, việc tăng thu nhập nhưng thuế tăng cũng nhanh không kém. Một cách tổng thể, bậc thuế suất 35% là quá cao so với thu nhập bình quân chỉ ở mức trung bình của Việt Nam hiện nay, trong khi ngưỡng 100 triệu đồng lại quá thấp.
“Ngưỡng 80 triệu đồng đã được áp dụng từ 2009 đến nay đã được 16 năm. Trong khi 80 triệu đồng năm 2009 lớn hơn 100 triệu đồng ngày nay rất nhiều lần nếu tính theo lạm phát”, ông Tuấn đặt vấn đề.
Do đó, đại diện Keytas kiến nghị, nên giảm bậc thuế cao nhất là chỉ ở mức 25%. Trong trường hợp Bộ Tài chính muốn giữ bậc 35% nên tăng ngưỡng tính thuế bậc thuế cao nhất lên khoảng 200 triệu đồng/tháng sẽ phù hợp với thực tế.
Khoảng cách bậc thuế tạo gánh nặng cho thu nhập trung bình
Ngoài vấn đề nằm ở mức thuế suất, ông Lê Văn Tuấn còn cho rằng, khoảng cách giữa các bậc thuế cũng chưa hợp lý đối với nhóm có thu nhập trung bình.
Theo đó, phương án 2 được Chính phủ trình Quốc hội thông qua có khoảng cách bậc thuế suất tăng nhanh (10%) ở các mức thuế đầu tiên từ 5%, 15%, 25%, 30%, 35%, điều này sẽ tạo ra gánh nặng nghĩa vụ thuế cho những người có thu nhập trung bình trong xã hội. Trong khi thu nhập thực của người lao động tích lũy không nhiều.
Do đó, ông Tuấn nêu quan điểm, khi xây dựng bậc thuế thu nhập cá nhân, chúng ta cần cân nhắc đồng thời cả ba yếu tố: công bằng, khả năng nộp thuế và thu nhập thực của người lao động.
Dựa trên những điều trên, vị giám đốc Keytas đề xuất, Bộ tài chính có thể cân nhắc điều chỉnh khoảng cách những bậc thuế đầu tiên chậm hơn. Cụ thể, bậc thuế suất có thể cân nhắc là 5%, 10%, 15%, 20%, 30%. Điều này giúp những người thu nhập trung bình trong xã hội bớt gánh nặng nghĩa vụ thuế, tạo công bằng xã hội..
“Thuế thu nhập cá nhân là một sắc thuế “nhạy cảm”. Nhạy cảm không chỉ vì nghĩa vụ thuế thu trực tiếp từ thu nhập của người lao động, mà còn phải cân nhắc yếu tố thu nhập thực của người lao động, sao cho không bị suy giảm khi thực hiện nghĩa vụ thuế. Việc tăng thu nhập thực của người lao động cũng giúp người dân tăng chi tiêu, tái đầu tư, góp phần phát triển kinh tế tiêu dùng và tăng nguồn thu thuế khác”, ông Lê Văn Tuấn kết luận.
PGS.TS Phạm Thế Anh (Đại học Kinh tế Quốc dân) cũng cho rằng mức thuế suất cao nhất lên đến 35% sẽ không khuyến khích những người giỏi, trình độ cao làm việc hay doanh nghiệp thuê tuyển những người như vậy vì chi phí quá đắt đỏ.
Theo ông, mức 30-35% chỉ nên áp dụng ở các quốc gia có chính sách phúc lợi xã hội phát triển, nơi các dịch vụ y tế, giáo dục và an sinh xã hội được cung cấp đầy đủ, chất lượng. Chuyên gia này dẫn chứng trường hợp Singapore, nước có thu nhập bình quân đầu người vượt 87.000 USD vào năm ngoái, mức thuế cao nhất hiện là 24%.
“Việt Nam nếu muốn phát triển như Singapore thì phải làm như họ, đừng nhìn vào những nước kém phát triển hơn hoặc ngang để so sánh”, ông Thế Anh nói.
Ông Thế Anh đề xuất áp dụng mức thuế cao nhất là 20%, thay vì 35% như hiện nay. Mức này bằng với thuế thu nhập doanh nghiệp hiện hành, với tinh thần “mỗi người dân là một doanh nghiệp, 50 triệu dân trưởng thành là 50 doanh nghiệp cho tăng trưởng hai chữ số”.
Về khoảng cách giữa các bậc, ông Nguyễn Quang Huy – CEO Khoa Tài chính – Ngân hàng (trường Đại học Nguyễn Trãi) góp ý, cơ quan quản lý nên tránh tạo ra những bước nhảy thuế suất đột ngột giữa các bậc. Tức là, khoảng cách giữa các bậc thuế không nên quá lớn, nhằm tránh thu nhập người lao động chỉ nhỉnh hơn vài triệu đồng cũng bị “nhảy” sang thuế suất cao hơn đáng kể, dễ dẫn đến tâm lý né tránh hoặc gian lận thu nhập.
Theo Xuân Thạch/Vietnam Finance
Nguồn: https://vietnamfinance.vn/thu-nhap-90-trieu-nop-thue-hon-16-trieu-thue-cao-khien-nguoi-dan-giam-dong-luc-lam-viec-d135405.html
